Kutsatzaileak nonnahi: Goierritik hasta en el hielo de Groenlandia!!

Gure egunerokoan, gure elikadurari, kontsumoari edo bizimoduari atxikitako substantzia kimikoen eraginpean bizi gara; adibidez, edulkoratzaileak, plastifikatzaileak, farmakoak edo higiene pertsonaleko produktuak, bai eta kutsatzaile klasikoak ere, hala nola metal astunak, hidrokarburoak edo pestizidak. Egoera halakoxea da ekosistema guztietan, eta izaki bizidun guztiei eragiten die.

Askotan, konposatu horietako asko segurutzat jotzen dira gure osasunerako, baina ez hainbeste ekosistemetarako. Kasu gehienetan, egia esan, ez dago epe luzera izango dituzten ondorioen ebidentzia argirik. Gainera, aurkitutako konposatu asko jatorrizko konposatu erabili edo isuriak eraldatzen direnean sortzen dira, eta, hortaz, konposatu horien eragin potentzialen inguruko ziurgabetasuna handiagoa da. Horregatik, pertsonok (edo organismoek) bizitzan zehar izaten dugun “esposizio kimikoaren” paradigma aldatzen ari da gaur egun.

Bizitzan zehar konposatu askoren eraginpean egotea prozesu dinamiko eta konplexua da, eta gaixotasun batzuekiko eta ekosistema askoren orekarekiko zaurgarritasuna areagotu dezake. Horrez gain, horietako asko (esaterako, kafeina, nikotina edo produktu perfluoratuak) asko erabiltzen direnez (bereziki, hiriguneetan), eskualde-banaketa zabala dute, baina baita globala ere.

EHUko IBeA (Ikerkuntza eta Berrikuntza Analitikoa) ikerketa-taldearen azterlanen arabera, kutsatzaile kezkagarri horiek presentzia handia dute, bai toki mailan, bai mundu mailan. EAEn, edateko uren, ur araztuen eta zenbait ibai-arrotako eta gure kostaldeko uren kalitatea ebaluatzeko proiektuak garatu dira, eta, hala, kutsatzaile horietako asko identifikatu eta kuantifikatu ahal izan dira. Orobat, zenbait proiektu egin dira EAEko biztanle-taldeekin (esaterako, Goierriko haurrekin), eta, horien bidez, konposatu perfluoratuak aurkitu dira giza laginetan. Hala bada, horiek osasunean izan ditzaketen inpaktuak identifikatzen saiatzen ari dira. Mundu mailan, taldea elkarlanean aritu da nazioartean. Besteak beste, azterlanak egin dituzte urrutiko eremuetan (Amazonas ibaian, Antartikan eta Groenlandian). Azterlanotan, agerian geratu da ustez garbiak diren eremu horietan ere badaudela kutsatzaileok, eta, beraz, funtsezkoa da herritarrengan eta ingurumenean zer arrisku izan ditzaketen ebaluatzea.

Hitzaldian, azterlan horietako batzuk erakutsi, eta egunerokoan erabiltzen ditugun substantzia kimikoen eraginaren berri ematen eta jendea kontzientziatzen saiatuko da, EAEko gizartea eta planeta osasungarriagoak izan daitezen.