Zuzenbide Piriniarra Bizkaian, nortasuna eta etorkizuna
Zer ikasi dezakegu nazio piriniarren usadiozko antolatzeko moduetatik, XXI. mendean gizarte egonkorragoak, bateratuagoak eta demokratikoagoak eraikitzeko? Zer gelditzen da gaur egun kultura horretatik Bizkaian?
Description
Globalizazioak markatutako garai nahasi hauetan, gure erabakitzeko gaitasuna galtzen ari garen sentsazioak burujabetza, nortasuna, demokrazia edo askatasuna bezalako kontzeptu klasikoak birdefinitzeko beharra mahai gainean jartzen ari da.
Egia esanda, XIX. mendera arte nazio piriniarrek eta, bereziki, euskal herriak beren baliabide-iturri nagusiaren jabe ziren, lurraren jabe alegia, "komunalen” edo "herri lurren" bitartez; beren kontuei buruz erabakitzen zuten modu loteslean beren batzarretan –elizateak, Bizkaian–; eta ekarpen pertsonala erabiltzen zuten –auzolana–, diru ekarpenaren ordez, komunitateari beren ekarpena egiterakoan. Modu mugatuan bada ere, gizartea antolatzeko modu horiek, "Zuzenbide Piriniarra" deituko ditugunak, Foruetan agertzen ziren, gutxienez Erdi Arotik aurrera euskal erakundeetan indarrean egon ziren legediak, alegia.
Zer geratzen zaigu berezko eta usadiozko antolaketa horretatik Bizkaian? Nolako harremana du beste euskal eskualdeekin? 2026an 500 urte betetzen ditu “Bizkaiko Foru Berria”k... baina, zer zegoen haren aurretik? Nolakoa izan zen, aurrerantzean, bi ereduen arteko harremana? Azken finean, zer irakaspen eta ekarpen positibo atera ditzakegu gizartea antolatzeko eredu horietatik gure egungo gizarteentzat?
Gaiarekiko lehen hurbilketa gisa, eta gaia agortu gabe, Bizkaian Zuzenbide Piriniarraz geratzen zaiguna hobeto ezagutzen saiatuko gara.
Objectifs
Bizkaian Zuzenbide Piriniarra, euskal herriaren ohiturazko antolaketa, ezagutarazi, beste leku batzuetan baino indar gutxiago baitu.
Indarrean dauden edo desagertu berriak diren adierazpen batzuk aztertzea.
Adierazpen horiek Euskal Herriko beste eskualde batzuetan dauden horiekin lotzea.
Antolaketa-modu horien eta indarrean dauden edo egon diren lege-esparruen arteko harreman konplexuari buruz hausnartzea, iraganean eta orain ere.
Antolaketa-modu tradizional horietatik, gaurko nahiz etorkizunerako, zer ekarpen positibo atera ditzakegun eztabaidatzea.
Activité s'adressant à
- Public en général
- Étudiants universitaires
- Étudiants non universitaires
- Professeurs
- Professionnels
Programme
11 09 2026
Registre
Présentation par la Direction de l’activité
- Iñigo González Ruiz de Larramendi | Nabarralde Fundazioa - ZuzendariaLangue: español
“Los seles y la propiedad comunal de los montes en Bizkaia“
- Arantza Gogeascoechea Arrien | Bilboko Hezkuntza Fakultatea (EHU) - EHUko irakasle titularra. Ikertzailea 1985-2014 aldianLangue: español
“Las anteiglesias en Bizkaia. La junta de Ruzabal.“
- José Ignacio Salazar Arechalde | Santurtziko udala - Santurtziko Udaleko idazkaria (erretiratua)Langue: español
Pause
“La explotación del hierro en Bizkaia y la propiedad comunal“
- Rafael Ignacio Uriarte Ayo | Ekonomia eta Enpresa Fakultatea (Sarriko) EHU - Historia eta Erakunde Ekonomikoetan katedradunaLangue: español
Synthèse
Pause
ACTIVIDAD-VISITA GUIADA: Explotación minera tradicional en Encartaciones (Trueba Zentroa)
12 09 2026
Registre
Présentation par la Direction de l’activité
- Xabier Renteria Uriarte | Ekonomia eta Enpresa fakultate, EHU - Munduko Ekonomia eta Kudeaketan irakasleaLangue: español
“Zuzenbide Piriniarra eta Foruak Euskal Herrian “
- Xabier Irujo Ametzaga | Nevada unibertsitatea, Reno - Euskal Ikasketen Zentroko zuzendariaLangue: basque
“Tensiones, uniones y desuniones de los territorios forales bajo la Corona española (1644-1800)“
- Alberto Angulo Morales | Letren Fakultatea (EHU) - Historia Modernoko irakasleaLangue: español
Pause
Table ronde: “1526-2026, Bizkaiko Foru Berriaren bostgarren mendeurrena. Lurralde foruak, bertako antolakuntzaren bermea edo asimilazioa? (euskaraz)“
- Xabier Renteria Uriarte | Ekonomia eta Enpresa fakultate, EHU - Munduko Ekonomia eta Kudeaketan irakasleaLangue: español
- Aitzol Altuna Enzunza | Mapfre - Ekonomialaria. Formazio arduraduna. Historia eta ohituren ikertzaileaLangue: español
- Jasone Mitxeltorena Ozkaritz | Zubietako udala - Kazetaria. Auzolanaren ikertzaileaLangue: español
“Dinamica participativa“
- Iñigo González Ruiz de Larramendi | Nabarralde Fundazioa - ZuzendariaLangue: español
Clôture du cours
- Iñigo González Ruiz de Larramendi | Nabarralde Fundazioa - ZuzendariaLangue: español
Directeurs

Xabier Renteria Uriarte
EHU

Iñigo González Ruiz de Larramendi
Conférenciers

Aitzol Altuna Enzunza

Alberto Angulo Morales

Arantza Gogeascoechea Arrien

Iñigo González Ruiz de Larramendi
Xabier Irujo Ametzaga
University of Nevada, Reno
Xabier Irujo (Caracas, 1967) es el director del Centro de Estudios Vascos de la Universidad de Nevada, donde es catedrático de Estudios sobre Genocidio. Fue el primer investigador invitado en la Cátedra Manuel Irujo de la Universidad de Liverpool, y ha sido profesor visitante de la Cátedra W. Douglass de la Universidad de Massachusetts Amherst y de la Cátedra E. Garmendia en la Universidad Estatal de Boise. Licenciado en Filología, Historia y Filosofía, es doctor en Historia y Filosofía. Ha impartido conferencias en casi cien universidades e instituciones y forma parte de los comités científicos de seis editoriales académicas en Europa y América. Ha escrito más de veinte libros y múltiples artículos. Ha recibido premios y reconocimientos internacionales. Ha estudiado sobre todo la historia y política vasca, a la luz de los estudios sobre genocidio. Lleva quince años investigando el bombardeo de Gernika y ha colaborado con el Centro de Documentación de Gernika. Cabe destacar Gernika: Genealogy of a Lie (Sussex, 2019), The Bombing of Gernika (Center for Basque Studies Press, 2018), Gernika. 26 de abril de 1937 (Crítica, 2017); Historia jurídica de la lengua vasca (HAEE, 2015).

Jasone Mitxeltorena Ozkaritz

Xabier Renteria Uriarte
EHU

José Ignacio Salazar Arechalde
Rafael Ignacio Uriarte Ayo
Doctor en Historia por la Universidad Autónoma de Barcelona (1985). Catedrático de Historia e Instituciones Económicas de la UPV-EHU (1995-2019). En la actualidad profesor honorífico del Departamento de Políticas Públicas e Historia Económica de la UPV-EHU. Visiting Research del Fernand Brauel Center de la State University of New York, Binghamton, en el curso 1991/1992, y Visiting Scholar en University of Idaho, Moscow (Forestry) en 1998. La investigación la he desarrollado inicialmente en el ámbito de la economía vasca del Antiguo Régimen, centrándome en el desarrollo de la industria siderúrgica, la minería y la explotación forestal. Con posterioridad, he tratado la temática de la industria forestal resinera española contemporánea y las repoblaciones realizadas en el País Vasco durante los siglos XIX y XX. Más recientemente, he investigado sobre el proceso de modernización de la industria atunera (extractiva y conservera).
Tarifs inscription
| Face á Face | jusqu'au 11-09-2026 |
|---|---|
| 87,00 EUR | |
| 74,00 EUR | |
| 61,00 EUR | |
| 25,00 EUR | |
| 74,00 EUR | |
| 74,00 EUR | |
| 74,00 EUR |
Lieu de l'événement
Bizkaia Aretoa-EHU
Avenida Abandoibarra, 3. 48009 Bilbao
Bizkaia
Bizkaia Aretoa-EHU
Avenida Abandoibarra, 3. 48009 Bilbao
Bizkaia