Zuzenbide Piriniarra Bizkaian, nortasuna eta etorkizuna
Zer ikasi dezakegu nazio piriniarren usadiozko antolatzeko moduetatik, XXI. mendean gizarte egonkorragoak, bateratuagoak eta demokratikoagoak eraikitzeko? Zer gelditzen da gaur egun kultura horretatik Bizkaian?
Azalpena
Globalizazioak markatutako garai nahasi hauetan, gure erabakitzeko gaitasuna galtzen ari garen sentsazioak burujabetza, nortasuna, demokrazia edo askatasuna bezalako kontzeptu klasikoak birdefinitzeko beharra mahai gainean jartzen ari da.
Egia esanda, XIX. mendera arte nazio piriniarrek eta, bereziki, euskal herriak beren baliabide-iturri nagusiaren jabe ziren, lurraren jabe alegia, "komunalen” edo "herri lurren" bitartez; beren kontuei buruz erabakitzen zuten modu loteslean beren batzarretan –elizateak, Bizkaian–; eta ekarpen pertsonala erabiltzen zuten –auzolana–, diru ekarpenaren ordez, komunitateari beren ekarpena egiterakoan. Modu mugatuan bada ere, gizartea antolatzeko modu horiek, "Zuzenbide Piriniarra" deituko ditugunak, Foruetan agertzen ziren, gutxienez Erdi Arotik aurrera euskal erakundeetan indarrean egon ziren legediak, alegia.
Zer geratzen zaigu berezko eta usadiozko antolaketa horretatik Bizkaian? Nolako harremana du beste euskal eskualdeekin? 2026an 500 urte betetzen ditu “Bizkaiko Foru Berria”k... baina, zer zegoen haren aurretik? Nolakoa izan zen, aurrerantzean, bi ereduen arteko harremana? Azken finean, zer irakaspen eta ekarpen positibo atera ditzakegu gizartea antolatzeko eredu horietatik gure egungo gizarteentzat?
Gaiarekiko lehen hurbilketa gisa, eta gaia agortu gabe, Bizkaian Zuzenbide Piriniarraz geratzen zaiguna hobeto ezagutzen saiatuko gara.
Helburuak
Bizkaian Zuzenbide Piriniarra, euskal herriaren ohiturazko antolaketa, ezagutarazi, beste leku batzuetan baino indar gutxiago baitu.
Indarrean dauden edo desagertu berriak diren adierazpen batzuk aztertzea.
Adierazpen horiek Euskal Herriko beste eskualde batzuetan dauden horiekin lotzea.
Antolaketa-modu horien eta indarrean dauden edo egon diren lege-esparruen arteko harreman konplexuari buruz hausnartzea, iraganean eta orain ere.
Antolaketa-modu tradizional horietatik, gaurko nahiz etorkizunerako, zer ekarpen positibo atera ditzakegun eztabaidatzea.
Jarduera nori zuzenduta
- Publiko orokorra
- Unibertsitateko ikaslea
- Unibertsitarioak ez diren ikasleak
- Irakasleak
- Profesionalak
- Zuzenbide Piriniarraren adierazpenak gordetzen dituzten herrietako biztanleak. Euskal kulturaren eta etnografiaren ikertzaileak.
Metodologia
Hitzaldiak, parte hartzeko aukera emango duen mahai ingurua, eta jardunaldietako egoitzaz kanpoko bisita gidatua.
Programa
2026-09-11
Erregistroa
Jardueraren zuzendaritzaren aurkezpena
- Iñigo González Ruiz de Larramendi | Nabarralde Fundazioa - ZuzendariaHizkuntza: español
“Los seles y la propiedad comunal de los montes en Bizkaia“
- Arantza Gogeascoechea Arrien | Bilboko Hezkuntza Fakultatea (EHU) - EHUko irakasle titularra. Ikertzailea 1985-2014 aldianHizkuntza: español
“Las anteiglesias en Bizkaia. La junta de Ruzabal.“
- José Ignacio Salazar Arechalde | Santurtziko udala - Santurtziko Udaleko idazkaria (erretiratua)Hizkuntza: español
Atsedena
“La explotación del hierro en Bizkaia y la propiedad comunal“
- Rafael Ignacio Uriarte Ayo | Ekonomia eta Enpresa Fakultatea (Sarriko) EHU - Historia eta Erakunde Ekonomikoetan katedradunaHizkuntza: español
Sintesia
Atsedena
ACTIVIDAD-VISITA GUIADA: Explotación minera tradicional en Encartaciones (Trueba Zentroa)
2026-09-12
Erregistroa
Jardueraren zuzendaritzaren aurkezpena
- Xabier Renteria Uriarte | Ekonomia eta Enpresa fakultate, EHU - Munduko Ekonomia eta Kudeaketan irakasleaHizkuntza: español
“Zuzenbide Piriniarra eta Foruak Euskal Herrian “
- Xabier Irujo Ametzaga | Nevada unibertsitatea, Reno - Euskal Ikasketen Zentroko zuzendariaHizkuntza: euskara
“Tensiones, uniones y desuniones de los territorios forales bajo la Corona española (1644-1800)“
- Alberto Angulo Morales | Letren Fakultatea (EHU) - Historia Modernoko irakasleaHizkuntza: español
Atsedena
Mahai ingurua: “1526-2026, Bizkaiko Foru Berriaren bostgarren mendeurrena. Lurralde foruak, bertako antolakuntzaren bermea edo asimilazioa? (euskaraz)“
- Xabier Renteria Uriarte | Ekonomia eta Enpresa fakultate, EHU - Munduko Ekonomia eta Kudeaketan irakasleaHizkuntza: español
- Aitzol Altuna Enzunza | Mapfre - Ekonomialaria. Formazio arduraduna. Historia eta ohituren ikertzaileaHizkuntza: español
- Jasone Mitxeltorena Ozkaritz | Zubietako udala - Kazetaria. Auzolanaren ikertzaileaHizkuntza: español
“Dinamica participativa“
- Iñigo González Ruiz de Larramendi | Nabarralde Fundazioa - ZuzendariaHizkuntza: español
Itxiera
- Iñigo González Ruiz de Larramendi | Nabarralde Fundazioa - ZuzendariaHizkuntza: español
Zuzendariak
Xabier Renteria Uriarte
EHU
Iñigo González Ruiz de Larramendi
Hizlariak
Aitzol Altuna Enzunza
Alberto Angulo Morales
Arantza Gogeascoechea Arrien
Iñigo González Ruiz de Larramendi
Xabier Irujo Ametzaga
University of Nevada, Reno
Xabier Irujo (Caracas, 1967) Nevadako Unibertsitateko Center for Basque Studies-eko zuzendaria eta Genozidio Ikerketetako katedraduna da. Liverpooleko Unibertsitateko Manuel Irujo katedrako lehen ikertzaile gonbidatua, irakasle bisitari ibili da Massachusetts Amherst Unibertsitateko W. Douglass zein Boiseko Estatu Unibertsitateko E. Garmendia katedretan. Filologian, historian eta filosofian lizentziatua, doktorea da bai historian, bai filosofian. Hizlari aritutakoa da ia ehun unibertsitate, instituzio nahiz zentro kulturaletan noiz Ameriketan, noiz Europa mailan. Sei argitaletxe akademiko amerikar zein europarren batzorde zientifikoko kide da. Hogei liburutik gora eta artikulu ugari argitaratu ditu. Nazioarteko sari eta aitortzak jaso ditu. Euskal Herriko historia eta politika ditu azterkizun nagusi, beti ere, Genozidio Ikasketen argitan, sarraski fisiko eta kulturaletan sakonduz. Hamabost urte daramatza Gernikako bonbardaketa ikertzen, dokumentazio historikoa bilduz, tartean, Gernikako Dokumentazio Zentroarekin elkarlanean. Aipatzekoak dira Gernika: Genealogy of a Lie (Sussex, 2019); The Bombing of Gernika (Center for BS Press, 2018); Gernika. 26 de abril de 1937 (Crítica, 2017); Historia jurídica de la lengua vasca (HAEE, 2015).
Jasone Mitxeltorena Ozkaritz
Xabier Renteria Uriarte
EHU
José Ignacio Salazar Arechalde
Rafael Ignacio Uriarte Ayo
Historiako doktorea Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan (1985). EHUko Historia eta Erakunde Ekonomikoetako katedraduna (1995-2019). Gaur egun, EHUko Politika Publikoen eta Historia Ekonomikoaren Departamentuko ohorezko irakaslea da. State University of New York-eko Fernand Brauel Center-ean Binghamton Bisiting Research, 1991/1992 ikasturtean, eta Visiting Scholar University of Idahon, Moscow (Forestry), 1998an. Ikerketa, hasiera batean, Erregimen Zaharreko euskal ekonomiaren esparruan garatu dut, batez ere industria siderurgikoaren, meatzaritzaren eta baso-ustiapenaren garapenean. Ondoren, Espainiako gaur egungo erretxina-industriaren eta XIX. eta XX. mendeetan Euskal Herrian egindako basoberritzeen gaiak landu ditut. Berrikiago, atun-industria (erauzketa eta kontserbagintza) modernizatzeko prozesua ikertu dut.
Matrikula prezioak
| Aurrez aurre | 2026-09-11 arte |
|---|---|
| 87,00 EUR | |
| 74,00 EUR | |
| 61,00 EUR | |
| 25,00 EUR | |
| 74,00 EUR | |
| 74,00 EUR | |
| 74,00 EUR |
Kokalekua
Bizkaia Aretoa-EHU
Abandoibarra etorbidea. 48009 Bilbo
Bizkaia
Bizkaia Aretoa-EHU
Abandoibarra etorbidea. 48009 Bilbo
Bizkaia
Beste ikastaro interesgarriak...
-
Online zuzenean
-
Aurrez aurrekoa
-
Aurrez aurrekoa
-
Online
-
Aurrez aurrekoa