Gizartea
Ekonomia eta Enpresa
Uda ikastaroa
Ekonomia Kritikoa Martxan IV: Kapitalismoa Munduko Itsasoetatik Euskal Portuetara

Ekonomia Kritikoa Martxan IV: Kapitalismoa Munduko Itsasoetatik Euskal Portuetara

Uzt. 10 - 10. Uzt, 2026 Kod. G10-26

Azalpena

Uda Ikastaro honek kapitalismo globalaren eta itsas munduaren arteko lotura sakona aztertzen du, portuak, logistika eta itsas ekosistemak ulertzeko ikuspegi kritiko eta interdiziplinarra eskainiz. Bermeoko Arrantzale Museoan egingo da, euskal itsas kulturaren bihotzean, eta honek ikaskuntza-esperientzia berritzaile eta esanguratsua ahalbidetzen du. Euskal kostaldeko portuen (e.g. Bilbo, Pasaia, Bermeo) rol ekonomiko, sozial eta ekologikoa munduko fluxu material eta energetikoen testuinguru zabalagoan kokatuko da, trantsizio ekologikoaren erronkei eta itsas kapitalismoaren etorkizunari begira.

Bermeoko Arrantzale Museoaren balio erantsia:

UIKko berrikuntza nabarmena: Arrantzale Museoan egiteak espazio pedagogiko ez-unibertsitarioa eskaintzen du, UIKko ikastaroetan berritzailea den formatu esperientzial bat txertatuz.

Euskal ondarea eta ezagutza aurreratua uztartzea: Museoko testuinguruan euskal itsas kultura eta tokiko memoria mundu mailako ikerketa kritikoarekin konektatzen dira (logistika, kapitalismo itsastarra, ekologia politikoa).

Komunitate- eta lurralde-lotura zuzena: Bermeon egiteak tokiko eragileen partaidetza errazten du eta ikastaroa portu-errealitatearen bihotzera eramaten du, UIKek bilatzen duen unibertsitatea-lurraldea sinergia indartuz.

Irakurri gehiago

Helburuak

Helburu nagusiak:

Itsasoaren eta portuen eginkizuna kapitalismo modernoaren garapenean ulertzea.

Logistika globalaren, azpiegitura estrategikoen eta fluxu metabolikoen analisi kritikoa garatzea.

Euskal portuen posizioa eta funtzioa mundu mailako sare ekonomiko eta ekologikoetan kokatzea

Euskal itsas ondarea eta ezagutza aurreratua uztartzen dituen ikaskuntza-esperientzia berritzailea eskaintzea.

Azpi-helburuak:

Kapitalismo itsastarraren genealogiak, dinamikak eta gatazkak ezagutzea.

Logistikaren dimentsio politiko, ekonomiko eta militarra ulertzea.

Portu-hiri harremanen eta hiriaren metabolismoaren ikuspegi sozioekologikoa lantzea.

Fluxu material eta energetikoen oinarrizko analisi-tresnak ezagutzea (Sankey diagramak, datu-irakurketa).

Euskal kostaldeko kasu konkretuak aztertzea: Bilbo, Pasaia, Bermeo.

Itsasoaren egoera ekologikoa eta gain-esplotazioaren ondorioak kokatzea trantsizio ekologikoaren testuinguruan.

Tokiko eragileen ezagutza eta komunitatearekin lotura sendotzen duen formatu esperientziala garatzea.

Irakurri gehiago

Jarduera nori zuzenduta

  • Publiko orokorra
  • Unibertsitateko ikaslea
  • Unibertsitarioak ez diren ikasleak
  • Irakasleak
  • Profesionalak

Metodologia

Ikastaroak ikuspegi interdiziplinarra eta esperientzia-oinarritua uztartzen du:

Hitzaldi teorikoak: logistika globala, ekologia politikoa, portu-metabolismoak.

Kasu-azterketak: Bilbo eta Bermeo, Gobernantza portzuerak, fluxu materialak, Suez eta Rotterdam bezalako kasu globalak.

Tokiko testuinguruarekin lotura zuzena: Bermeoko portu-kultura eta museoko baliabideak integratuta.

Mahai-inguruak eta eztabaidak: ikuspegi anitzak eta hausnarketa kolektiboa.

Irakurri gehiago

Antolakuntza

  • GEZKI Institutoa (EHU)
  • Bermeoko Udala
  • Economistas sin Fronteras

Programa

2026-07-10

09:30 - 10:00

Erregistroa

10:00 - 10:30

Jardueraren zuzendaritzaren aurkezpena

Hizkuntza: euskara

    Irekiera

    • Nadia Nemeh Shomaly | Bermeoko Udala - Bermeoko Alkatea
    • Ixone Soroa Guenaga | Eusko Jaurlaritza - Arrantza zuzendaria
    • Jon las Heras Cuenca | EHU - Ikastaroaren Zuzendaritza taldea
    10:30 - 12:00

    Mahai ingurua: “1. Mahaia : Euskal portuen historia eta Nazioarteko Kate Globaletan txertaketa“

    Hizkuntza: euskara

    • Izaro Baza | Radio Euskadi - Kazetaria (Moderatzailea)
    • Susana Serrano Abad | EHU - Historia Contemporanea
    • Xabier Gangoiti | Deustuko unibertsitatea - Deustuko unibertsitatea
    12:00 - 12:30

    Kafe atsedena

    12:30 - 14:00

    Mahai ingurua: “2. Mahaia:Nazioarteko euskal arrantza eta tokiko portuak bidegurutzean“

    Hizkuntza: euskara

    • Maite Caruezo | Bermeoko Udala - Bermeoko Garapen Ekonomikoko zinegotzia (Moderatzailea)
    • Robert Ugalde Zabala | EHU - Finantza Ekonomikoa
    • Ikerne Del Valle Erkiaga | EHU - Politika Publikoak eta Historia Ekonomikoa
    14:15 - 16:00

    Atsedena

    16:00 - 17:30

    Mahai ingurua: “3. Mahaia: Euskal portuak eredu industrial eta energetiko eraldaketaren aurrean“

    Hizkuntza: euskara

    • Zigor Uriondo | Bermoko udala - Urhanismo zinegotzia (Moderatzailea)
    • Miguel Virizuela Cobo | EHU - Ekonomia Aplikatua
    • Irati Cifuentes Axpe | Mugarik Gabejo Ekonomilariak - Ekonomista
    • Irati Cifuentes Axpe
    17:30 - 17:45

    Itxiera

    Hizkuntza: euskara

      Itxiera

      • Jon Bernat Zubiri Rey | EHU - Ikastaroaren Zuzendaria
      • Aitziber Etxezarreta Etxarri | GEZKI - Directora
      • Xabier Ortuzar | Bermeoko Udala - Alkateordea
      17:45 - 18:30

      Atsedena

      18:30 - 19:30

      “Dinamica participativa:Portuko Bisita“Itxiera

      Hizkuntza: euskara

        Portuko Bisita. Torronteron hasita (Miren Gabantxo Berrikuntza eta Herritarren arreta zinegotziaren eskutik)

        • Miren Gabantxo Uriagereka | Bermeoko Udala - Berrikuntza eta herritarren arreta zinegotzia

        Zuzendariak

        Miguel Virizuela Cobo

        Universidad del País Vasco /Euskal Herriko Unibertsistatea

        Miguel Virizuela es docente e investigador en el Departamento de Economía Aplicada de la UPV/EHU. Su trabajo se centra en el análisis de las dinámicas urbanas desde la perspectiva del metabolismo social, explorando cómo las infraestructuras configuran los flujos de materia y energía que sostienen el capitalismo contemporáneo. Es máster en Economía por la Université catholique de Louvain y la Université de Namur y ha impartido docencia en macroeconomía, microeconomía y desarrollo económico en la UPV/EHU. Cuenta con experiencia en planificación estratégica y políticas públicas, habiendo trabajado como economista en el Ministerio de Desarrollo Social de Uruguay y en el Programa de las Naciones Unidas para el Desarrollo (PNUD) en ese mismo país. Además, es editor de la revista Hordago – El Salto y ha colaborado en medios como Radio Euskadi.

        Jon Bernat Zubiri Rey

        UPV/EHU

        Jon Bernat Zubiri es Profesor de la Facultad de la Relaciones Laborales y Trabajo Social y de la Euskal Herriko Unibertsitatea. Licenciado en Economía por la Facultad de Economía y Empresa (EHU), Master en Economía Internacional y Estrategias de los Agentes, en Políticas Económicas y Sociales y Doctor en Economía del Trabajo por la Universidad de Grenoble Alpes. Su labor investigadora está centrada en las políticas de reducción de la jornada laboral, además de en políticas laborales y la economía salarial de servicios, habiendo realizado numerosos informes para organizaciones sociales e instituciones públicas. Es editor y autor del diario Hordago El Salto, con el que realiza el programa de radio Lanaren Ekonomia, además de colaborar con diversos medios de comunicación para la divulgación científica de la economía crítica.

        Hizlariak

        Izaro Baza

        Maite Caruezo

        Irati Cifuentes Axpe

        Ikerne Del Valle Erkiaga

        Aitziber Etxezarreta Etxarri

        UPV/EHU

        Aitziber Etxezarreta Etxarri es doctora en Economía por la Universidad del País Vasco (UPV/EHU) y Profesora Agregada del departamento de Economía Aplicada, en la misma universidad. Actualmente, Aitziber es directora del Instituto Universitario de Derecho Cooperativo y Economía Social GEZKI, y también ha sido la directora de su Revista Vasca de Economía Social – Gizarte Ekonomiako Euskal Aldizkaria entre los años 2017 y 2022. Sus principales líneas de investigación son la Vivienda, las Políticas de Vivienda, y las Cooperativas de Vivienda. Autora de diversas publicaciones y ponencias sobre la materia. Otras líneas de investigación: Turistificación y vivienda, Desahucios, e igualdad de género.

        Miren Gabantxo Uriagereka

        UPV/EHU, Profesora e investigadora experta en Comunicación

        Miren Gabantxo-Uriagereka (Bermeo, 1966). Irakasle eta ikertzaile iraunkorra (UPV/EHU). Kazetaria eta Komunikazioan Doktorea da UPV/EHUn. Interneten Garapenerako Masterra egin zuen Mondragon Unibertsitatean. Zinegotzia da ere Bermeko Udalean. Campuseko Kultur Zuzendaria izanez EHUkultura programazioa egiteko eta (2008-2013) Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultateko Medialab proiektu teknologikoaren Dekanordea. EITBn kazetaria izan zen 90.eko hamarkadan. 1996an hilabetea egin zuen bi atunontzi izoztatzaileetan, Indiako Ozeanoan, Seychelles irlen inguruan, Hilario bere aitaren bizitza dokumentatzeko –Atlantiar eta Indiar Ozeanoetan tunaren arrantza industrialean aurrendaria izan baita bera-. Arrantzaleen artean bizitako esperientzia horren ondoren idatzi zuen “Atuneros congeladores, el cambio generacional y la transmisión del conocimiento tradicional” [Zainak. Cuadernos de Antropología-Etnografía (25) : 33-36 (2003)].

        Xabier Gangoiti

        Universidad de Deusto

        Jon las Heras Cuenca

        UPV/EHU

        Jon Las Heras es profesor e investigador en la Universidad del País Vasco / Euskal Herriko Unibertsitatea. Licenciado en Economía por la Universidad Carlos III de Madrid, y Doctor en Políticas por la Universidad de Manchester, investiga la Economía Política del Trabajo de forma más general, y ha publicado trabajos empíricos y teóricos en las áreas de Sociología Laboral, Cooperativismo y Movimientos Sociales y Teoría Crítica. Jon es miembro del Instituto GEZKI y es co-director de la revista GIZAEKOA (Economía Social y Derecho Cooperativo), y también participa como editor en las revistas Labor History y Lan Harremanak.

        Nadia Nemeh Shomaly

        Bermeoko alkatea

        Xabier Ortuzar

        Susana Serrano Abad

        Ixone Soroa Guenaga

        Bilbao Ekintza

        Arrantza eta Akuikulturako zuzendaria (Eusko Jaurlaritza)

        Robert Ugalde Zabala

        Ekonomian doktorea eta Ekonomia eta Enpresa Fakultatean irakaslea Finantza Ekonomiako Departamentuan.(UPV-EHU). Hainbat artikulu akademiko idatzi ditu eta Atuneros Congeladores Vascos: un sector de importancia económica mundo liburuaren egilea (2014). “Modelo de gestión intregral de riesgos para el sector atunero” (Fundación Mapfre, 2015) eta “El subsector atunero congelador en cifras: 2011-2017” (Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación, 2019) liburuen egilekidea da. 2014 Julio Sáez Arriskuen Gerentziako Ikerkuntza Monografien Nazioarteko IV. Sariaren irabazlea

        Zigor Uriondo

        Miguel Virizuela Cobo

        Universidad del País Vasco /Euskal Herriko Unibertsistatea

        Miguel Virizuela es docente e investigador en el Departamento de Economía Aplicada de la UPV/EHU. Su trabajo se centra en el análisis de las dinámicas urbanas desde la perspectiva del metabolismo social, explorando cómo las infraestructuras configuran los flujos de materia y energía que sostienen el capitalismo contemporáneo. Es máster en Economía por la Université catholique de Louvain y la Université de Namur y ha impartido docencia en macroeconomía, microeconomía y desarrollo económico en la UPV/EHU. Cuenta con experiencia en planificación estratégica y políticas públicas, habiendo trabajado como economista en el Ministerio de Desarrollo Social de Uruguay y en el Programa de las Naciones Unidas para el Desarrollo (PNUD) en ese mismo país. Además, es editor de la revista Hordago – El Salto y ha colaborado en medios como Radio Euskadi.

        Jon Bernat Zubiri Rey

        UPV/EHU

        Jon Bernat Zubiri es Profesor de la Facultad de la Relaciones Laborales y Trabajo Social y de la Euskal Herriko Unibertsitatea. Licenciado en Economía por la Facultad de Economía y Empresa (EHU), Master en Economía Internacional y Estrategias de los Agentes, en Políticas Económicas y Sociales y Doctor en Economía del Trabajo por la Universidad de Grenoble Alpes. Su labor investigadora está centrada en las políticas de reducción de la jornada laboral, además de en políticas laborales y la economía salarial de servicios, habiendo realizado numerosos informes para organizaciones sociales e instituciones públicas. Es editor y autor del diario Hordago El Salto, con el que realiza el programa de radio Lanaren Ekonomia, además de colaborar con diversos medios de comunicación para la divulgación científica de la economía crítica.

        Matrikula prezioak

        Aurrez aurre2026-07-10 arte
        25,00 EUR
        15,00 EUR
        0 EUR

        Kokalekua

        Arrantzaleen Museoa (Bermeo) /

        Ertzilla Dorrea.Torronteroko enparantza. 48370 Bermeo/

        Bizkaia

        Sustainable development goals

        2030 Agenda da nazioarteko garapenerako agenda berria. Nazio Batuen Erakundeak onartu zuen 2015eko irailean eta giza garapen jasangarriaren aldeko tresna eraginkorra izan nahi du planeta osoan. Haren zutabe nagusiak dira pobrezia errotik desagerraraztea, zaurgarritasunak eta desberdintasunak urritzea, eta jasangarritasuna bultzatzea. Aukera paregabea eskaintzen du mundua 2030. urtea baino lehen aldatzeko eta pertsona guztien giza eskubideak bermatzeko.

        Garapen jasangarrirako helburuak

        7 - Energia irisgarria eta ez kutsagarria

        Pertsona guztiek energia eskuragarria, fidagarria, jasangarria eta modernoa izango dutela bermatzea. Gai gakoak: eskuragarritasun unibertsala, energia garbien proportzioa handitzea, energia eraginkortasuna, ikerketa, energia azpiegituretan eta teknologia garbietan inbertsioa sustatzea, energia zerbitzu moderno eta jasangarriak.

        Informazio gehiago
        7 - Energia eskuragarria eta ez-kutsatzailea

        9 - Industria, berrikuntza eta azpiegitura

        Azpiegitura erresilienteak eraikitzea, industrializazio inklusiboa eta jasangarria sustatzea, eta berrikuntza bultzatzea. Gai gakoak: azpiegitura fidagarriak, jasangarriak, erresilienteak eta kalitatezkoak, industrializazio inklusibo eta jasangarria, modernizazioa, teknologia eta prozesu industrial garbiak eta ingurumenaren aldetik arrazionalak, ikerketa zientifikoa eta gaitasun teknologikoaren hobekuntza, IKTetarako sarbide unibertsala.

        Informazio gehiago
        9 - Industria, berrikuntza eta azpiegitura

        11 - Hiri eta komunitate jasangarriak

        Hiriak eta giza asentamenduak inklusiboak, seguruak, erresilienteak eta jasangarriak izatea lortzea. Gai gakoak: sarbidea etxebizitza eta oinarrizko zerbitzu egoki, seguru eta irisgarrietara, garraio sistema egokiak eta jasangarriak, hirigintza inklusiboa, plangintza eta kudeaketa parte hartzailea, kultura eta natura ondarearen babesa, airearen kalitatea, hondakinak, berdeguneak, hiriguneen, hiri inguruen eta landa inguruneen arteko loturak.

        Informazio gehiago
        11 - Hiri eta komunitate jasangarriak

        12 - Ekoizpen eta kontsumo arduratsuak

        Kontsumo eta ekoizpen eredu jasangarriak bermatzea. Gai gakoak: baliabide naturalen kudeaketa jasangarria eta erabilera eraginkorra, atmosferara, uretara eta lurzorura askatutako partikula kimikoak murriztea, hondakinak gutxitzea, birziklatzea, berrerabiltzea eta murriztea, jardunbide jasangarriak, erosketa publiko jasangarria, bizimodu jasangarriak, erregai fosilei ematen zaizkien laguntza ez-eraginkorrak arrazionalizatzea.

        Informazio gehiago
        12 - Ekoizpen eta kontsumo arduratsuak

        13 - Klimaren aldeko ekintza

        Klima aldaketari eta haren ondorioei aurre egiteko premiazko neurriak hartzea. Gai gakoak: mitigazioa, erresilientzia eta egokitzeko gaitasuna, plangintza, estrategiak eta plan nazionalak, hezkuntza eta sentsibilizazioa, efektuen murrizketa eta alerta goiztiarra, Klima Aldaketari buruzko Nazio Batuen Esparru Konbentzioa betetzea.

        Informazio gehiago
        13 - Klimaren aldeko ekintza

        14 - Itsaspeko bizitza

        Ozeanoak, itsasoak eta itsas baliabideak modu jasangarrian kontserbatzea eta erabiltzea, garapen jasangarrirako. Gai gakoak: itsas kutsadura murriztea eta ozeanoak azidotzea, itsas ekosistemak babestea, ozeanoen osasuna eta produktibitatea lehengoratzea, itsasertzeko eremuak eta itsas eremuak kontserbatzea, gehiegizko ustiapena eta legez kanpoko arrantza ezabatzea, artisau arrantzari laguntzea, ezagutza zientifikoak handitzea.

        Informazio gehiago
        14. Itsaspeko bizitza