Sociedades que conviven con el Cáncer: evidencia, experiencias y perspectivas

Pedagogian eta Psikopedagogian lizentziatua, eta Psikologian doktorea EHU/UPVn; Psikologia Fakultateko irakaslea da eta QUALIKER Talde Kontsolidatuko kidea. Bere ikerketa-lana ongizate pertsonala eta sozioemozionala hobetzeko esku-hartzeen diseinuan, inplementazioan eta ebaluazioan oinarritzen da, arreta berezia jarriz egoera kalteberetan eta sentsibilitate bereziko etapetan emozioen erregulazioan. INTACH proiektuaren ikertzaile nagusia da —onkologiako pazienteentzat eta haien familientzat laguntza eta trebetasun emozionalen garapena ardatz dituena—, eta gaixotasun-prozesuetan laguntza psikosozialarekin lotutako beste ekimen batzuetan ere parte hartzen du. Euskampuseko Bizi On misioaren kidea da, eta bertan minbiziak eragindako pertsonen bizi-kalitatea eta ongizate integrala hobetzeko estrategiak bultzatzen laguntzen du. Bere ibilbideak zorroztasun zientifikoa, aplikazio-sentsibilitatea eta osasunaren, hezkuntzaren eta gizartearen arloetako profesionalei ezagutza transferitzeko bokazio sendoa uztartzen ditu.

He is director of Euskampus Fundazioa, founded in 2011 by the University of the Basque Country (UPV-EHU), Tecnalia Corporation and the Donostia International Physics Center (DIPC). He worked as assistant professor in the Faculty of Sciences of the UPV/EHU, international projects manager in Gamesa Energy, researcher and project manager at LABEIN- Tecnalia, project and outreach manager in the Nanoscience Cooperative Research Center- nanoGUNE, manager of the nanoBasque Strategy in the Basque Business Development Agency- SPRI, and director of DeustoTech. He holds a PhD in Physics from UPV/EHU, and a master degree in journalism and science communication from the Spanish Open University. He is the author of more than 70 international scientific publications indexed in the Web of knowledge,and author of 3 international patents. He has been awarded as one of the word-leading “Boundary Spanners” for University Business Cooperation by the University Industry Innovation Network.

Pedagogian eta Psikopedagogian lizentziatua, eta Psikologian doktorea EHU/UPVn; Psikologia Fakultateko irakaslea da eta QUALIKER Talde Kontsolidatuko kidea. Bere ikerketa-lana ongizate pertsonala eta sozioemozionala hobetzeko esku-hartzeen diseinuan, inplementazioan eta ebaluazioan oinarritzen da, arreta berezia jarriz egoera kalteberetan eta sentsibilitate bereziko etapetan emozioen erregulazioan. INTACH proiektuaren ikertzaile nagusia da —onkologiako pazienteentzat eta haien familientzat laguntza eta trebetasun emozionalen garapena ardatz dituena—, eta gaixotasun-prozesuetan laguntza psikosozialarekin lotutako beste ekimen batzuetan ere parte hartzen du. Euskampuseko Bizi On misioaren kidea da, eta bertan minbiziak eragindako pertsonen bizi-kalitatea eta ongizate integrala hobetzeko estrategiak bultzatzen laguntzen du. Bere ibilbideak zorroztasun zientifikoa, aplikazio-sentsibilitatea eta osasunaren, hezkuntzaren eta gizartearen arloetako profesionalei ezagutza transferitzeko bokazio sendoa uztartzen ditu.

She holds a degree in Geography and History from the University of Salamanca, a Master's in People Management from UPV/EHU and a PDG from IESE. She has developed her professional career in the field of professional services to businesses, specialising in advanced productivity improvement and process reengineering services at companies such as Mondragon Corporación, CAF, Grupo Credit Lyonnais, Grupo Quirón, Grupo Salvesen, Talgo, Grupo Caser and ABB Niessen. She currently directs BIC GIPUZKOA, the business development and entrepreneurship centre, supporting the launch of new technology and innovation-driven companies. She is also a guest lecturer on the Master's in Organisational Psychology and Psychosocial Intervention at the University of the Basque Country and on the Scientific and Technological Entrepreneurship and Corporate Intrapreneurship area of the MBA-EMBA at the University of Deusto in Bilbao. She has served as President of the AECC cancer charity in Gipuzkoa since 2021, and is a member of the Evaluation Committee for the Innova and Impacto programmes of the AECC Scientific Foundation.

PhD in Psychology from the University of the Basque Country (UPV/EHU), where she also earned her degree in 1989, both with special distinction. She served as Vice-Dean of the Faculty of Psychology (2004–2006), Vice-Rector for Innovation and Quality in Studies (2006–2009), and Vice-Rector for Graduate Studies and International Relations (2012–2016). She was a member of the Ethics Committee for Teaching and Research Involving Humans at UPV/EHU (2009–2012) and chaired it (2012–2013). She was Rector of UPV/EHU (2017–2020). She leads the Qualiker research group, recognised as an A-category group within the Basque university system, and has been a visiting professor at three international universities. She has participated in 62 research projects (serving as principal investigator in 19 of them), and is co-author of 137 scientific articles, 31 books, and 11 book chapters, as well as around 60 invited lectures and approximately 250 conference contributions. Her main research lines focus on the development and cross-cultural adaptation of psychological assessment tools, as well as the design, implementation, and evaluation of programmes aimed at promoting socio-emotional competencies.

Miren Lorea Bilbao Artetxe is the current Director General of Osakidetza. Her profile combines a solid technical background as an Industrial Engineer with extensive specialisation in management, supported by a Master's in Business Management and postgraduate training in people management at leading institutions. Her professional career has been closely linked to the University of the Basque Country (UPV/EHU), where she began as a management technician in 1990 and progressed through various positions of responsibility in the personnel area, eventually becoming Vice-Rector of the Bizkaia campus and, finally, Rector of the university for over a decade. In the field of public administration, she has held strategic roles as Director of Services at the Department of Culture of the Basque Government and Head of People Management at the Provincial Council of Bizkaia. Prior to taking up her current position in July 2025, she served as Vice-Minister of Healthcare Administration and Financing.

MD (1981) Master in Methodology in Health Sciences. Universitat Autonoma de Barcelona, 1990. Ph.D. Medicine, Universitat Autonoma de Barcelona. 1990. Public Health and Preventive Medicine specialist, Ministry of Health of Spain. - Advanced Executive Management Program (PADE 2005). IESE Business School, University of Navarra. This Executive educational program covered topics on economics, management, human resources and executive skills. PAST PROFESSIONAL POSITIONS • Head of the Evaluation Unit of the Catalan Agency for Health Technology Assessment of the Department of Health (June 1992 to March 1995). • Director of the Catalan Institute of Oncology. (January 1997 to May 2006). The ICO is a Cancer Institute providing health care in medical oncology, radiotherapy, clinical hematology and palliative care as well as research and training for a population of 3 M inhabitants. PRESENT PROFESSIONAL POSITIONS

He is director of Euskampus Fundazioa, founded in 2011 by the University of the Basque Country (UPV-EHU), Tecnalia Corporation and the Donostia International Physics Center (DIPC). He worked as assistant professor in the Faculty of Sciences of the UPV/EHU, international projects manager in Gamesa Energy, researcher and project manager at LABEIN- Tecnalia, project and outreach manager in the Nanoscience Cooperative Research Center- nanoGUNE, manager of the nanoBasque Strategy in the Basque Business Development Agency- SPRI, and director of DeustoTech. He holds a PhD in Physics from UPV/EHU, and a master degree in journalism and science communication from the Spanish Open University. He is the author of more than 70 international scientific publications indexed in the Web of knowledge,and author of 3 international patents. He has been awarded as one of the word-leading “Boundary Spanners” for University Business Cooperation by the University Industry Innovation Network.

Heziketa Fisikoan diplomatua Murtziako Unibertsitatean (1992), eta Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietan lizentziatua Granadako Unibertsitatean (1995). Atletico de Madrid, Avispa Fukuoka JL eta Granada Club de Fútbol taldeetako prestatzaile fisiko ohia; Amanecer kirol-klubeko zuzendaria Alcorcónen (Madril); Bigarren Hezkuntzan eta Batxilergoan Heziketa Fisikoko irakaslea; patologiak dituzten pertsonentzako prestatzaile fisikoa; ariketa onkologikoko masterduna. Gaur egun, UAPO Fundazioko (paziente onkologikoari laguntzeko unitatea) zuzendaria eta sortzailekidea da.

Pazienteen Erakundeen Plataformako (POP) zuzendari nagusia da 2022ko urriaz geroztik. 25 urte baino gehiagoko ibilbidea du esklerosi anizkoitzaren pazienteen elkartegintzan, eta 2018tik 2022ra bitartean European Multiple Sclerosis Platform (EMSP) erakundeko presidente izan zen. 2024ko apiriletik aurrera, European Patient Forum (EPF) erakundeko Zuzendaritza Batzordeko kidea ere bada, pazienteak Europako mailan ordezkatzen dituen erakundea. Ibilbide zabala du parte-hartze instituzionalean, pazienteen ordezkaritzan eta osasun-politiketan, pazienteen ahotsa erabakiak hartzeko prozesuetan txertatzea, osasun-emaitzen neurketa eta osasun-sistemaren eraldaketa sustatuz, eredu parte-hartzaileago eta pertsonengan zentratutakoetara bideratuta.

Iñurri elkartearen sortzailekide eta koordinatzailea da 2019az geroztik. Mondragon Unibertsitatean egindako ikasketek —diseinu-ingeniaritzan, zerbitzu-diseinuan espezializatuta— aukera eman diote identifikatutako beharrei erantzuteko, minbiziarekin lotutako pertsonen esperientzia hobetzeko irtenbideak garatuz. Gipuzkoako Desgaitasun Fisikoa duten Pertsonen Federazio Koordinatzailean irisgarritasun-teknikari gisa ere lan egiten du. Aurretik, osasunarekin eta pazientearen esperientziarekin lotutako zerbitzuetan UX diseinatzaile gisa aritu da, bai Ubikare-n bai Naru Intelligence-n.

Psikologian lizentziatua (1994), Psikologia Klinikoko espezialista den psikologoa (2008), eta Neuropsikologia Klinikoko graduondokoa (2013). Bilboko Basurtuko Unibertsitate Ospitaleko Psikiatria eta Psikologia Klinikoko Zerbitzuko psikologo kliniko atxikia da; bertan, Psikologia Klinikoko esku-hartze programak garatzen ditu, baita neurologiaren arloan ere, gaixotasun neurodegeneratiboekin, doluaren esku-hartzean eta ospitaleko interkontsulten programan. Anales de Psiquiatría eta Quality of Life Research bezalako aldizkari zientifikoetan argitaratutako artikuluen kolaboratzailea da. Euskal Autonomia Erkidegoko ospitale-psiko-onkologiako hainbat jardunalditako Batzorde Zientifiko eta Antolatzaileko kidea izan da (2004, 2006, 2008). Bizkaiko Psikologia Elkargoko Psiko-Onkologiako Lan Taldearen koordinatzailea da.

Onkologiaren, gaixotasun kronikoen eta osasun publikoaren arloan nazioarteko ibilbide sendoa du, eta bere lana pazienteen, bizirauen, zaintzaileen eta populazio ahulen ongizatea eta bizi‑kalitatea hobetzeko ebidentzia zientifikoa sortzera bideratzen da. Lidergo metodologiko zorrotza ikuspegi aplikatu argiarekin uztartzen du, berrikuspen sistematikoak, meta‑analisiak eta umbrella berrikuspenak integratuz, esku‑hartze psikosozialek, portaerazkoek, jarduera fisikoarekin, nutrizioarekin eta bizimoduarekin lotutakoek zein testuingurutan eragin handiena duten identifikatzeko. Bereziki nabarmentzen da eskalagarriak eta jasangarriak diren osagai anitzeko esku‑hartzeen diseinuan, optimizazioan eta inplementazioan. Ezagutzaren transferentzia praktika soziosanitariora bultzatzen du MOST bezalako ikuspegi berritzaileen bidez, baita eragile akademiko, kliniko eta komunitarioen arteko lankidetzaren bidez ere. Irakaslan handia eta lidergo zientifikoan esperientzia zabala du, eta nazioarteko taldeak eta proiektuak koordinatzen ditu, ebidentzian oinarritutako programak, gidak eta zerbitzuak garatuz arreta‑kalitatea eta bizi‑kalitatea hobetzeko.

Marta zerbitzu‑diseinatzailea eta berrikuntzako liderra da, osasun‑ eta zaintza‑sistemen eraldaketan 20 urte baino gehiagoko esperientzia duena nazioartean. The Care Lab-en lan egiten du, zaintzaren aldeko aktibisten plataforma batean, non Care‑Centered Design metodologia aplikatzen den arreta‑ereduak berrasmatzeko. Gaur egun, Bizi‑On ekimenaren koliderra da; Euskampus Fundazioak eta The Care Lab-ek sustatutako misio‑ikuspegiko proiektu honek Euskadin minbiziaren inguruko laguntza‑sistemak eraldatzea du helburu. Bere ibilbidean, osasun‑emaitzak hobetzeko eta zaintza‑esperientziak aberasteko estrategia eta zerbitzuen diseinua, inplementazioa eta eskalatzea gidatu ditu, bioteknologian, osasun digitalean eta zerbitzu‑berrikuntzan, nazioarteko testuinguru anitzetan. Diziplina, erakunde eta jakintza desberdinak konektatzen ditu, pertsonen parte‑hartzea sustatuz zaintza‑sistema gizatiarragoak eta bidezkoagoak eraikitzeko. Martak Ingeniaritza Mekanikoko Masterra du UPV/EHUn eta Karlsruheko Unibertsitatean, eta Diseinuko Masterra Royal College of Art-en eta Imperial College London-en. Lucernako Zientzia Aplikatuen eta Arteen Unibertsitateko irakasle gonbidatua da.

She holds a degree in Psychology and Pedagogy and a PhD in Psychology, with a solid career specializing in psycho-oncology, health, and chronic disease. She has advanced training in psycho-oncology as well as health services and chronic disease research, and holds professional certification as an Expert Psychologist in Psycho-oncology. She is a clinical psychologist and researcher at the BioGipuzkoa Health Research Institute. She has actively participated in national research networks focused on chronicity, primary care, and health promotion, and has been a member of scientific and organizing committees of hospital-level psycho-oncology conferences in the Basque Country. She has served as co-principal investigator in several research projects and has collaborated in many others funded by the Carlos III Health Institute, the Basque Government, the Spanish Association Against Cancer (AECC), UPV/EHU, and university hospitals. Her research includes psycho-oncological interventions with people affected by different types of cancer and their families. She stands out for her scientific output in high-impact journals and book chapters, with a strong commitment to improving quality of care and quality of life in oncology.

Valladolideko Unibertsitate Ospitale Klinikoan Endokrinologia eta Nutrizioko mediku espezialista da, eta bere lana osasunaren egungo erronka nagusietako batean kokatzen da: nutrizioaren, kontrol metabolikoaren eta ebidentzian oinarritutako arreta klinikoaren bidez pertsonen bizi‑kalitatea nola hobetu. Valladolideko Unibertsitatean doktorea da, eta gaixotasun kronikoa duten pertsonen desnutrizioan eta egoera nutrizionalaren balorazioan prestakuntza espezializatua du. Diabetesaren, sarkopeniaren eta nutrizio klinikoaren arloetan ikerketa‑jardun bizia garatzen du; ikerketa‑proiektu nazional eta zentro anitzekoetan aktiboki parte hartzen du, nazioarteko aldizkari zientifiko erreferenteetan argitaratu du eta ikerketa biosanitarioko hainbat talderekin elkarlanean aritzen da. Jardun hori unibertsitateko irakaskuntza‑jardueretan izaten duen lankidetzarekin uztartzen du, irakasle laguntzaile ohorezko gisa, eta etorkizuneko osasun‑profesionalen prestakuntzan laguntzen du ikuspegi kliniko eta ikertzaile batetik. Bere profila ikuspegi integratzaileagatik nabarmentzen da, osasun‑arretaren hobekuntzara eta pertsonen bizi‑kalitatearen areagotzera bideratua, ezagutza zientifikoa eguneroko jardun klinikoaren benetako erronkekin lotuz.

PhD in Pharmacy from the University of Navarra. Full Professor of Nutrition at the University of the Basque Country (UPV/EHU). Director of the Doctoral Programme in Nutrigenomics and Personalised Nutrition. She leads the Nutrition and Obesity research group, recognised by the Basque Government as part of the Basque university system. She has participated in 62 research projects at international, national, and regional level, acting as principal investigator in 39 of them. She has published 267 articles in international journals indexed in the Journal Citation Reports and 18 dietary guidelines. She is also co-author of two patents, one of which is currently exploited by the company Chromadex. She has supervised 17 PhD theses. She served as a member of ANEP in the Food Technology area (2012–2018), a member of the Scientific Committee of the Spanish Agency for Food Safety and Nutrition (2007–2012), and President of the Spanish Society of Nutrition (2019–2023). She is currently Scientific Director of CIBERobn at the Carlos III Health Institute and coordinator of the “Cardiovascular, Respiratory and Metabolic” area at the Bioaraba Health Research Institute in Álava.

Fisioterapeuta y Doctora en Salud Pública y Medicina Preventiva por la EHU (2015), con más de 15 años de experiencia clínica en centros de rehabilitación de referencia nacionales e internacionales. Miembro del grupo de investigación Ageing On, su actividad se centra en la fragilidad y la promoción de la capacidad funcional en colectivos vulnerables, especialmente en personas mayores, y con cáncer. Estudia el rendimiento funcional como indicador del estado de salud y su relación con el riesgo de sufrir eventos adversos, y evalúa el impacto del ejercicio en la mejora física y mental de estas poblaciones, demostrando su viabilidad, seguridad y eficacia como complemento del tratamiento oncológico. Es autora de más de 60 artículos científicos indexados en JCR y miembro de las redes EXERNET y HEALTHY AGE. Ha dirigido 6 proyectos competitivos y 7 contratos de transferencia, así como 9 tesis doctorales, 17 TFM y 30 TFG. Ha impulsado la start-up de ejercicio oncológico Sisu Bienestar y participa en iniciativas institucionales, como el Plan de Atención al Mayor de Osakidetza. Actualmente preside el Comité de Ética e Investigación en Seres Humanos de la EHU y participa activamente en divulgación científica.

Berrikuntzaren Ekonomian doktorea, Euskampus Fundazioan Ikerketa eta Berrikuntza Kooperatiboaren arduraduna da. Bere lana programen diseinuan eta ondorengo inplementazioan oinarritzen da, I+G+b sistemako eragileen arteko lotura-formula berriak errazteko, erronka handien inguruan. Unibertsitateetan eta ikerketa-zentroetan dauden prestakuntza- eta ikerketa-gaitasunak identifikatu, mapatu eta aktibatuz, lankidetza zientifikoko ekimenak koordinatzen ditu, haien eragina maila erregional eta nazioartekoan hobetzeko helburuarekin. Besteak beste, Fotonika, EAAGUNE eta ZIRGUNE ezagutza-komunitateak nabarmendu daitezke, baita Mugaz Gaindiko Lankidetza Laborategien Sarea (LTC Sarea) ere. Aurretik, politika publikoen analisi eta diseinuan nazioarteko aholkulari gisa lan egin zuen (Technopolis, 2006–2010), eta FGCSICen (2010–2020) ere aritu zen.

Gonzalo Tamayo Medel currently holds the position of Vice-Minister of Health and Digital Transformation within the Department of Health o . His career combines extensive clinical experience with specialized training in healthcare management and innovation. He holds a degree in Medicine and is a specialist in Anesthesiology and Resuscitation from the Cruces University Hospital. Over the course of nearly two decades, he carried out his clinical work in the Resuscitation Unit of that center, where he also served as a tutor for specialized healthcare training. His academic profile is further complemented by a Master's in Infectious Diseases and advanced studies in Pharmacology, culminating recently with his qualification as a University Expert in Innovation and Healthcare Management from Deusto Business School. In the field of international management and leadership, he has held prominent positions at institutions such as the American College of Surgeons, where he chairs the Senior Educators Advisory Council of the Trauma Committee, and at the European Association for Trauma Advanced Life Support. Prior to his current vice-ministerial role, he moved into public administration as Director of Health Planning, Organisation and Evaluation

2005az geroztik Donostialdeko ESIan garatzen du bere jarduera; bertan, fakultatibo espezialista, atalburua, zerbitzuburua eta Gipuzkoako Erradioterapia eta Onkohematologiako Kudeaketa Klinikoko Unitateko/Departamentuko burua (2023–2026) izan da. Profesionalen prestakuntzan parte hartu du, EHU/UPVko Medikuntza Fakultatean praktikako irakasle gisa eta Onkologia Erradioterapikoko MIR tutore nagusi gisa. Hizlari gisa, kongresu, ikastaro eta adostasun-jardunaldietan parte hartu du. Hainbat ikerketa-proiektutan parte hartzen du, eta argitalpen eta gida kliniko onkologikoen egilea da. Duela gutxi argitaratutako Euskadiko Plan Onkologiko Integrala lantzen ere parte hartu du, idazkaritza teknikoan eta batzorde estrategikoan kide izanik.